uBlock Origin trong vài nét
Raymond Hill tạo uBlock Origin từ dự án uBlock và phát triển tiếp với nguyên tắc không tham gia chương trình cho phép quảng cáo trả tiền: nhà quảng cáo không thể mua quyền vượt qua bộ lọc.
Tiện ích lọc phải được phép đọc và sửa trang để áp dụng quy tắc. Đây là quyền rộng: chỉ cài uBO từ kho chính thức của trình duyệt và kiểm tra tên nhà phát triển. Bản sao tên gần giống không có cùng độ tin cậy.
Manifest V3 và trình duyệt Chromium
Manifest V3 giới hạn một số cách hoạt động của bộ chặn truyền thống trong Chrome và các trình duyệt dựa trên Chromium. Khi Manifest V2 không còn được phép, bản đầy đủ của uBlock Origin không thể tiếp tục hoạt động theo cùng cách trên những trình duyệt đó.
uBlock Origin Lite là bản thích ứng với Manifest V3. Nó vẫn chặn hữu ích, nhưng quy tắc động, tùy chọn nâng cao và khả năng cập nhật không giống hệt bản cổ điển. Trên Firefox vẫn có bản đầy đủ. Hãy xem trang chính thức của tiện ích trong kho trình duyệt vì khả năng tương thích có thể thay đổi.
Danh sách và cách lọc
uBO dùng các danh sách do dự án và cộng đồng duy trì, bao gồm quảng cáo, quyền riêng tư, tên miền có hại và những thành phần gây phiền. EasyList, EasyPrivacy và bộ lọc riêng của uBlock Origin là những tên quen thuộc.
Quy tắc có thể:
- chặn yêu cầu trước khi tải tài nguyên;
- ẩn phần tử chiếm chỗ trên trang;
- vô hiệu hóa một số mã lệnh hoặc khung nhúng;
- cho phép yêu cầu cần thiết để trang hoạt động;
- ghi lại yêu cầu để biết điều gì bị chặn.
Người dùng có kinh nghiệm có công cụ chọn phần tử, nhật ký mạng và quy tắc động. Chúng cho phép kiểm soát chi tiết, nhưng đặt quá chặt có thể làm lỗi video, đăng nhập, biểu mẫu hoặc thanh toán. Chế độ mặc định phù hợp với đa số người dùng.
Hiệu năng và cách dùng hợp lý
uBlock Origin chuẩn bị bộ lọc để giảm việc phải xử lý trên từng trang. Chặn tài nguyên trước khi tải cũng có thể tiết kiệm dữ liệu. Kết quả thực tế còn tùy số danh sách, độ phức tạp của trang và thiết bị.
Bật mọi danh sách không tự động tăng mức bảo vệ. Danh sách trùng lặp làm tăng quy tắc, còn danh sách bỏ cập nhật dễ gây lỗi. Nên giữ danh sách mặc định và chỉ thêm danh sách còn được duy trì nếu có nhu cầu cụ thể.
uBO không làm người dùng ẩn danh; nó không thay VPN đã kiểm chứng chính sách nhật ký, cài đặt riêng tư của trình duyệt hay cập nhật bảo mật.
Giới hạn, ngoại lệ và tìm lỗi
Quảng cáo có thể được phát từ cùng tên miền với nội dung, gắn vào video hoặc nhận biết bộ lọc. Vì vậy quảng cáo có thể vẫn hiện hoặc bộ lọc làm video không chạy. Trang web cũng thay đổi nhanh hơn một số bộ quy tắc.
Nếu trang ngừng hoạt động, trước hết tắt uBO chỉ cho trang đó. Nếu trang chạy lại, xem nhật ký để tìm quy tắc gây lỗi và tạo ngoại lệ cụ thể. Danh sách cho phép cũng giúp bạn tự nguyện hỗ trợ một trang sống bằng quảng cáo.
Một lựa chọn khác: bộ chặn trong VPN
VPN tích hợp chặn quảng cáo có thể lọc nhiều ứng dụng thay vì chỉ trình duyệt. Bộ lọc DNS có phạm vi rộng hơn, nhưng thường không sửa được cách hiển thị trang hoặc tách quảng cáo khỏi nội dung cùng tên miền.
NordVPN có chức năng chặn quảng cáo, trình theo dõi và tên miền nguy hiểm tùy gói và hệ điều hành. Xem NordVPN.
Điểm cần kiểm tra tại Việt Nam
Danh sách chung có thể cập nhật chậm với một số mạng quảng cáo nội địa. Danh sách khu vực còn được duy trì có thể hữu ích khi có vấn đề cụ thể, nhưng thêm quá nhiều bộ lọc làm tăng khả năng chặn nhầm báo chí, ngân hàng, cửa hàng hoặc dịch vụ công ở Việt Nam.
Chặn trước khi tải có thể tiết kiệm dữ liệu di động. Hãy cài từ kho tiện ích chính thức mà thiết bị truy cập được và kiểm tra nhà phát triển; bản dịch tiếng Việt hoặc tên na ná không chứng minh đó là dự án thật.
Kết luận
uBlock Origin là lựa chọn tốt trên trình duyệt tương thích: mã nguồn mở, chỉnh được nhiều và không nhận tiền để cho quảng cáo lọt qua. Chọn bản đầy đủ hay Lite phụ thuộc hệ thống tiện ích của trình duyệt. Danh sách còn được bảo trì, thiết lập hợp lý và ngoại lệ có chọn lọc quyết định hiệu quả.